Han Kang – kim jest koreańska pisarka i laureatka literackiej Nagrody Nobla 2024?

Literatura koreańska zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Po latach dominacji prozy japońskiej w świadomości czytelników zainteresowanych Azją coraz więcej osób sięga dziś po książki południowokoreańskich autorek i autorów. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje Han Kang – poetka, powieściopisarka i wykładowczyni, która swoją prozą trafia prosto do najczulszych i najciemniejszych zakamarków ludzkiej psychiki.

Han Kang to jedna z najważniejszych współczesnych pisarek Korei Południowej, a jej książki zdobyły ogromne uznanie na całym świecie. Jej powieści tłumaczone są na wiele języków, a literatura koreańska dzięki niej stała się jeszcze bardziej widoczna również w Europie. Coraz częściej sięgają po nią także polscy czytelnicy, zainteresowani kulturą, historią i społeczeństwem Korei Południowej.

Kim tak właściwie jest Han Kang?

Han Kang urodziła się 27 listopada 1970 roku w Gwangju w Korei Południowej, jednak większość swojego życia spędziła w Seulu. Południowokoreańska pisarka Han Kang jest dziś uznawana za jedną z najważniejszych autorek współczesnej literatury azjatyckiej. Pochodzi z rodziny mocno związanej z literaturą – jej ojciec, Han Seungwon, również jest pisarzem. Han Kang studiowała literaturę na Uniwersytecie Yonsei w Seulu, a karierę literacką zaczęła jako poetka w 1993 roku. Z czasem zwróciła się przede wszystkim ku prozie, która przyniosła jej międzynarodową rozpoznawalność.

Jej biografia jest ciekawa nie tylko ze względu na sukcesy literackie, ale też na to, jak silnie splata się z historią Korei. Gwangju, miasto jej urodzenia, stało się później ważnym punktem odniesienia także w jej pisarstwie. W swoich książkach autorka wielokrotnie wraca do tematów takich jak przemoc, pamięć historyczna, trauma, wykluczenie, cielesność, milczenie i poszukiwanie tożsamości. Krytycy często podkreślają, że jej styl łączy poetycką prozę z wyjątkową precyzją emocjonalną. Nobel Prize określa Han Kang jako autorkę intensywnej, poetyckiej prozy, która mierzy się z historycznymi traumami i obnaża kruchość ludzkiego życia.

’Wegetarianka’ – książka, która przyniosła jej światową sławę

Punktem zwrotnym w karierze autorki była powieść ’Wegetarianka’ (채식주의자). Książka ukazała się w Korei w 2007 roku i z czasem stała się jednym z najgłośniejszych utworów współczesnej literatury koreańskiej. Opowiada historię kobiety, która postanawia przestać jeść mięso. Ta decyzja szybko okazuje się jednak czymś znacznie więcej niż tylko zmianą diety – staje się symbolem buntu wobec norm społecznych, sprzeciwu wobec przemocy oraz próbą odzyskania kontroli nad własnym ciałem i życiem.

Międzynarodową popularność powieść zdobyła dzięki tłumaczeniu Deborah Smith, a w 2016 roku Han Kang otrzymała za nią Międzynarodową Nagrodę Bookera, stając się pierwszą Koreanką uhonorowaną tym wyróżnieniem. To właśnie 'Wegetarianka’ dla wielu czytelników była pierwszym spotkaniem z nazwiskiem Han Kang.

Najważniejsze książki i twórczość Han Kang

Han Kang pisze zarówno poezję, jak i prozę. Do najważniejszych książek autorki należą między innymi: ’Wegetarianka’, ’Biała elegia’, ’Nadchodzi chłopiec’, ’Nie mówię żegnaj’ oraz ’Lekcje greki’. Do tej pory autorka opublikowała kilka ważnych powieści, które dla wielu czytelników i krytyków wyznaczają najważniejsze etapy jej pisarskiej drogi. Każda z tych książek w inny sposób podejmuje temat pamięci, traumy i ludzkiego doświadczenia.

Na szczególną uwagę zasługuje powieść ’Nadchodzi chłopiec’, która opowiada o wydarzeniach związanych z masakrą w Gwangju w 1980 roku. To jedno z najważniejszych wydarzeń w historii współczesnej Korei Południowej i temat często powracający w jej prozie. Z kolei ’Lekcje greki’ skupiają się na ciszy, języku i relacji między dwojgiem ludzi dotkniętych stratą, a ’Biała elegia’ jest jedną z najbardziej osobistych książek autorki.

Han Kang o swojej prozie

W wywiadach Han Kang wielokrotnie podkreślała, że pisanie jest dla niej sposobem na zrozumienie ludzkiej natury i relacji między cierpieniem a empatią. Po ogłoszeniu werdyktu Nobla mówiła, że jest ’zaskoczona i zaszczycona’, a także zwracała uwagę na to, jak ważne były dla niej wysiłki i siła innych pisarzy. W ten sposób sama umieszczała swoją pracę w szerszym kontekście literackim, a nie tylko jako indywidualny sukces.

To bardzo pasuje do jej książek. Han Kang nie tworzy prozy opartej na sensacji. Zamiast tego stawia pytania o to, jak człowiek może zachować człowieczeństwo w świecie pełnym przemocy, jak działa pamięć i co dzieje się z jednostką w zetknięciu z historią. Właśnie dlatego jej książki są jednocześnie delikatne i intensywne.

Han Kang w Polsce – literatura koreańska na UAM

Han Kang jest coraz bardziej obecna także w Polsce. Jej książki ukazują się w polskich przekładach, a literatura koreańska coraz częściej pojawia się w programach studiów na kierunkach takich jak koreanistyka czy literaturoznawstwo.

3 grudnia 2024 roku w Sali Lubrańskiego w Collegium Minus na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyło się wydarzenie literacko-artystyczne poświęcone Han Kang. Oficjalna zapowiedź UAM informowała, że były to obchody otrzymania literackiej Nagrody Nobla przez Han Kang, a w programie znalazły się m.in. taniec koreański z wachlarzami, tradycyjne bębny, covery k-popowe i inne atrakcje. 

W naszym opisie tego wydarzenia chcemy zachować również perspektywę bardziej osobistą, bo właśnie ona najlepiej pokazuje, jak literatura noblistki działała wtedy na studentów i uczestników.

Relacja naszej uczennicy studentki koreanistyki

Przygotowania trwały od początku roku akademickiego. Jako studentka pierwszego roku o wydarzeniu, Martyna – nasza uczennica i studentka filologii koreańskiej, dowiedziała się po tym jak wstąpiła do klubu koreanistów Hwangsae.

„Byłam osobą odpowiedzialną za organizację sali przed wydarzeniem, tj. kontakt z akustykiem, pilnowanie ustawienia krzeseł oraz obsługę komputera podczas całego eventu. Próby, które odbywały się w Sali Lubrańskiego, pokrywały się z próbami w filharmonii obok, przez co przeszkadzaliśmy muzykom. Jednak mimo stresu i goniących nas terminów bardzo dobrze wspominam pracę przy tym wydarzeniu. Poznałam dzięki temu wielu studentów oraz studentek ze starszych roczników.

Twórczość Han Kang cały rok akademicki przewijała się na zajęciach między różnymi tematami. Poza tym, po grudniowym wydarzeniu w naszej bibliotece brakowało egzemplarzy jej książek – studenci bardzo chętnie czytali jej dzieła.”

Poniżej na zdjęciu została uchwycona wraz ze wspomnianą wcześniej Prof. UAM dr hab. Grażyną Strand, której ’Meandry Koreanistyki’ napisane wraz z dr Pawłem Kidą są dostępne w naszej szkolnej biblioteczce. Zdjęcie pochodzi z oficjalnej strony Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po szerszą fotorelację należy kliknąć w link umieszczony w obrębie zdjęcia.

Polskie wydania książek Han Kang

W Polsce ukazało się już kilka ważnych książek autorki. W polskich wydaniach pojawiają się m.in. ’Wegetarianka’, 'Biała elegia’, 'Nadchodzi chłopiec’, 'Nie mówię żegnaj’ i ’Lekcje greki’. Wśród tłumaczy szczególnie ważne miejsce zajmuje Justyna Najbar-Miller, związana z przekładami książek Han Kang dla wydawnictwa W.A.B.. Polskie wydania można nabyć między innymi w szerokiej ofercie Tajfunów.

Dla polskich czytelników to ważne, bo oznacza, że proza Han Kang jest coraz łatwiej dostępna nie tylko w obiegu anglojęzycznym, ale także w dobrych przekładach na język polski. Po Noblu zainteresowanie jej książkami wyraźnie wzrosło, a nowe tytuły zaczęły pojawiać się jeszcze częściej w księgarniach, bibliotekach i mediach.

Pobyt Han Kang w Warszawie i 'Biała elegia’

W polskich omówieniach bardzo często wraca również wątek warszawski. Według ekspertów cytowanych przez Dzieje.pl ’Biała elegia’ powstała po zimowym pobycie autorki w Warszawie. To ciekawy i ważny trop dla polskich czytelników, bo pokazuje, że Polska nie jest w historii tej autorki wyłącznie krajem przekładów, ale pojawia się także jako przestrzeń osobistego doświadczenia literackiego.

Han Kang – Nagroda Nobla w dziedzinie literatury 2024

W 2024 roku Han Kang została laureatką literackiej Nagrody Nobla. Szwedzka Akademia przyznała jej to wyróżnienie za 'intensywną prozę poetycką, która mierzy się z historycznymi traumami i obnaża kruchość ludzkiego życia’. Był to moment przełomowy nie tylko dla samej autorki, lecz także dla widoczności literatury koreańskiej na świecie. Han Kang została pierwszą laureatką literackiego Nobla z Korei Południowej.

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury była więc uznaniem zarówno dla jej poetyckiej prozy, jak i dla sposobu, w jaki opisuje historyczne traumy, cielesność, pamięć i kruchość ludzkiego życia. To właśnie te elementy najczęściej powracają dziś w omówieniach jej dzieł.

Dlaczego warto czytać Han Kang?

Książki Han Kang nie należą do łatwych. To literatura wymagająca, która zmusza czytelnika do refleksji. Jednocześnie właśnie dlatego warto po nie sięgnąć. Czytając Han Kang, można nie tylko lepiej zrozumieć historię Korei Południowej czy zobaczyć, jak literatura opisuje traumę i pamięć zbiorową, ale także zetknąć się z prozą, która łączy subtelność poezji z wielką siłą emocjonalną, co jest niezmiernie rzadkim zjawiskiem. Jej książki pokazują, że literatura może być przestrzenią do zadawania najtrudniejszych pytań o człowieczeństwo, empatię, przemoc i pamięć.

Czy czytaliście już książki Han Kang?

Pochwalcie się, czy czytaliście kiedyś jakąś książkę bohaterki dzisiejszego wpisu. Która powieść Han Kang zrobiła na Was największe wrażenie – ’Wegetarianka’, ’Nadchodzi chłopiec’, ’Biała elegia’, ’Nie mówię żegnaj’, a może ’Lekcje greki’?